szereg homologiczny

właściwości fizyczne

właściwości chemiczne

otrzymywanie


ALKINY

 chemia organiczna
cecha charakterystyczna:  potrójne wiązanie węgiel - węgiel

 
wzór ogólny:
szereg homologiczny

budowa cząsteczki acetylenu:

  • budowa liniowa cząsteczki
                                             

  • wiązanie potrójne; nierównocenność trzech par elektronowych tworzących wiązanie; 
    jedno wiązanie jest typu sigma - ma charakter wiązania pojedynczego w alkanach w związku z czym trudno go rozerwać; dwa pozostałe to wiązania typu pi - wiązania nietrwałe, łatwe do rozerwania - dlatego alkiny łatwo ulegają reakcjom chemicznym. (są bardziej reaktywne od alkenów) 

 

właściwości fizyczne acetylenu:

·         gaz

·         bezbarwny

·         bezwonny

·         lżejszy od powietrza

·         nie rozpuszczalny w wodzie, rozpuszczalny w innych rozpuszczalnikach organicznych; 

·         ze względu na to że w podwyższonej temperaturze zachodzi wybuchowy rozkład acetylenu przechowuje 
          się go po rozpuszczeniu w acetonie

 

właściwości chemiczne acetylenu i innych alkinów:

1) ulegają reakcjom addycji do wiązania potrójnego aż do całkowitego wysycenia wiązania.

a) przyłączanie bromu lub chloru
b) addycja cząsteczek chlorowodoru lub bromowodoru

c) addycja wody do wiązania podwójnego (otrzymywanie aldehydów i ketonów

2. Reakcja uwodornienia

3. Reakcje polimeryzacji

a) reakcja acetylenu z kwasem octowy

b) reakcja dimeryzacji acetylenu (łączenie dwóch cząsteczek)
c) otrzymywanie PCV

 
4. Odbarwia wodę bromową i roztwór nadmanganianu potasu

5. Spala się w tlenie w bardzo wysokiej temperaturze (około 3000 stopni). Reakcja ta ma zastosowanie w palnikach acetylenowo tlenowych do cięcia i spawania metali.

 

Otrzymywanie acetylenu:

1. Na skalę przemysłową przez pirolizę metanu (temperatura łuku elektrycznego)

2. Na skalę przemysłową z węgliku wapnia (karbidu)

Otrzymywanie alkinów:

 

1. Dehydrohalogenacja difluorowcoalkanów (od pochodnej alkanu mającej dwa atomy fluorowca na sąsiednich atomach węgla są odrywane dwie cząsteczki fluorowcowodoru)

2. Dehalogenacja (oderwanie czterech atomów fluorowca od tetrahalogenków)