ALKOHOLE WIELOWODOROTLENOWE  -  POLIHYDROKSYLOWE

• Alkohole mające dwie lub więcej grupy wodorotlenowe -OH przyłączone do różnych atomów węgla.

przykłady:

1,2-etanodiol - glikol etylenowy

-stosowany do wyrobu detergentów, kosmetyków,  w mieszankach chłodzących (borygo) 
-toksyczny (dawka śmiertelna 100cm³); powoduje kwasicę metaboliczną, śpiączkę (glikol etylenowy utlenia się do kwasu szczawiowego, cewki nerkowe nie są w stanie regenerować zasad)

 1,2,3-propanotriol - gliceryna, glicerol

 -stosowany do wyrobu farb, leków, kosmetyków
 (dawka śmiertelna 50 cm³ )

rybitol

-powstaje przez redukcję rybozy, jest składnikiem witaminy B2 -ryboflawiny

• Bezbarwne, bezwonne ciecze o dużej lepkości
  

• higroskopijne (zdolność do pochłaniania wilgoci)
  

• mają wysokie temperatury wrzenia i topnienia (ze względu na obecność wiązań wodorowych w fazie ciekłej)
  

• dobrze rozpuszczalne w wodzie
  

• glikol etylenowy jest silnie trujący

właściwości chemiczne:

Podobnie jak alkohole jednowodorotlenowe wykazują charakter kwasowy reagując z sodem i dając odpowiednie alkoholany. Reakcja zachodzi stopniowo w zależności od ilości grup OH.

Reagują z wodorotlenkami niektórych metali na przykład z wodorotlenkiem miedzi (II) tworząc związki kompleksowe (w odróżnieniu od alkoholi jednowodorotlenowych)

Otrzymywanie:

I) glikolu etylenowego
a) z 1,2-dichloroetanu (produktu przyłączenia chloru do etylenu)

b) utlenianie etylenu w obecności katalizatora i hydroliza powstałego produktu w środowisku kwaśnym.

II) gliceryny
a) przez hydrolizę tłuszczów
b) produkt uboczny przy wyrobie mydła
c) syntetycznie z propylenu

Zastosowanie:

a) glikolu etylenowego

• składnik niezamarzających płynów do chłodnic samochodowych
  

• produkcja włókien syntetycznych (elana, tergal)
  

• do wyrobu farb

b) gliceryny

• produkcja farb barwników
  

• w przemyśle kosmetycznym (kremy nawilżające) i farmaceutycznym
  

• stosowana do produkcji materiałów wybuchowych (nitrogliceryny)
  

• do tworzenia syntetycznych tłuszczów
  
  

Pochodne:

nitrogliceryna (ester kwasu azotowego i gliceryny) -związek wybuchowy służący do wyrobu dynamitu -w małych dawkach stosowany w niewydolności krążenia wieńcowego serca (szybko się wchłania i rozszerza naczynia wieńcowe serca powodując ustąpienie bólów serca)