|
PEPTYDY
Peptydy - związki zbudowane z kilku (conajmniej dwóch) reszt
aminokwasowych. Peptydy zbudowane z dwóch reszt aminokwasowych to dwupeptydy, z trzech -
tripeptydy, z czterech - tetrapeptydy itd. (Do 10 reszt mają
oligopeptydy)
Polipeptydy zawierające więcej niż 100 reszt aminokwasowych noszą nazwę białek.
Naturalne peptydy i białka są zbudowane z reszt aminokwasów białkowych powiązanych
wiązaniami peptydowymi.
Przykłady:
Glutation - tripeptyd zbudowany z reszt trzech aminokwasów: kwasu glutaminowego, cysteiny
i glicyny.
Glutation występuje w komórkach wielu tkanek roślinnych i zwierzęcych, gdzie odgrywa
zasadniczą rolę w procesach red-oks, ponieważ może stabilizować wolne grupy -SH. Biosynteza
zachodzi w wątrobie. W komórce występuje w dwóch formach: zredukowanej (GSH) lub
utlenionej (GSSG), którą stanowią dwie cząsteczki glutationu połączone mostkiem
disulfidowym.
Skrócone nazwy polipeptydów zapisuje się w taki sposób, że z lewej strony umieszcza się
symbol aminokwasu zawierającego wolną grupę aminową, a z prawej karboksylową.
Więc peptyd Glu-Cys-Gly oznacza inny peptyd niż Gly-Cys-Glu.
Sekwencja (kolejność) reszt aminokwasowych w łańcuchach peptydowych nosi nazwę
struktury pierwszorzędowej peptydów (białek).
(Jest utrzymywana za pomocą wiązań peptydowych)
Strukturą drugorzędową nazywa się układ przestrzenny łańcuchów peptydowych, wynikający
z występowania wiązań wodorowych i mostków disulfidowych.
Wiązania wodorowe występują między grupami 
dwóch różnych wiązań peptydowych.
Istnieją dwa modele drugorzędowej struktury białka:
-struktura a - heliksa - (prawoskrętna linia śrubowa), wiązania wodorowe między grupami
należącymi do sąsiednich zwojów heliksy
-struktura b - wiązaniami wodorowymi połączone są dwa wyprostowane łańcuchy położone
równolegle obok siebie.
Struktura trzeciorzędowa opisuje układ przestrzenny zwiniętego w heliksę
łańcucha peptydowego.
(Stabilizują mostki disulfidowe, wiązania wodorowe, siły Van der Waalsa)
Struktura czwartorzędowa opisuje wzajemny układ przestrzenny poszczególnych
łańcuchów polipeptydowych w cząsteczkach białek. (Wykazują białka o innym rodzaju wiązań (niesulfidowe i
niepeptydowe)
HORMON ADRENOKORTYKOTROPOWY ACTH
Jest cząsteczką składającą się z 39 reszt aminokwasowych, w kształcie zamkniętej ósemki
jest wytwarzany przez przedni płat przysadki, wpływa pobudzająco na działalność
wydzielniczą kory nadnerczy oraz powoduje zwiększone wydzielanie do krwiobiegu
kortykosteroidy, a także hormonów płciowych. Wydzielanie ACTH wzmagają również różne
czynniki stresogenne i fizyczne (zakażenia, zmiany temperatury). Hormon ten wpływa
również aktywująco na procesy kataboliczne (np. lipolizę tłuszczów zapasowych)
INSULINA
Jest hormonem wytwarzanym przez komórki b wysp trzustki; jest zbudowana z 2 łańcuchów
aminokwasowych (łańcuch A liczy 21 reszt aminokwasowych a łańcuch B - 30 reszt), połączonych
ze sobą dwoma mostkami disulfidowymi
insulina zmniejsza stężenie glukozy we krwi a więc jest antagonistą glukagonu; wzmaga
przepuszczalność błon komórkowych dla glukozy i innych heksoz oraz aminokwasów;
przyśpiesza przemianę glukozy w mięśniach, wzmaga syntezę kwasów tłuszczowych; hamuje
lipolizę w tkance tłuszczowej; pobudza lipolizę w wątrobie; wpływa na biosyntezę białek;
Stężenie insuliny w osoczu krwi na czczo wynosi: 10-40 j.m.cm3 W leczeniu stosowana insulina protaminowo-cynkowa.
Handlowe preparaty insuliny są wytwarzane z trzustek wołowych (różnią się od insuliny
ludzkiej 3 aminokwasami) i wieprzowych (różnią się 1 aminokwasem).
|